Binaybay ng Busina-Caravan para sa Balik-Pasada ng mga jeepney driver sa pangunguna ng PISTON ang daan mula Fairview hanggang Philcoa sa pagpapatuloy ng kanilang panawagang makabalik sa hanapbuhay. Nawalan ng kabuhayan ang mga tsuper ng jeepney simula Marso nang nagpatupad ng lockdown sa Metro Manila at sumunod sa iba pang bahagi ng bansa.
“Anti-mamamayan, anti-drayber ang jeepney phaseout. At ang hari sa pagpapatupad nito ay si Duterte mismo. Ang phaseout king, papanagutin ng drayber at mamamayan,” ani Ruben “Ka Bong” Baylon, deputy secretary general ng PISTON.
Kasama si Baylon sa anim na tsuper na inaresto matapos manawagan ng #BalikPasada noong Hunyo 2 sa may Monumento sa Caloocan. Nagtagal sila ng hindi bababa sa pitong araw sa loob ng kulungan, matapos ay nagpositibo ang dalawa sa kanila sa COVID-19. Bumuhos ng tulong mula sa mga ordinaryong mamamayan at maging mga pulitiko para sa mga tsuper para sa kanilang pagpapalaya, mga donasyong pagkain at maging libreng testing dahil sa nangyari.
Nang ilagay sa ‘general community quarantine’ ang National Capital Region sa simula ng Hunyo, mga modernized jeepney lamang ang pinayagagang pumasada. Hulyo na nabuksan ang ilang ruta ng jeepney at pinayagan ang tradisyunal na mga jeepney.
Itinuring ng PISTON na inisyal at limitadong tagumpay ang anunsyo ng gobyernong pagpapabalik sa ilang ruta ng jeepney.
Sa tala ng grupo, mula mismo sa datos na inilabas noon ng Land Transportation Franchising and Regulatory Board o LTFRB, mayroong 579 na ruta kung saan pumapasada ang humigit-kumulang 74,000 na mga jeepney sa Metro Manila pa lamang. Sa utos ng LTFRB na 6,002 jeepney at 49 na ruta na pinayagang mag-balik pasada simula Hulyo, nasa 68,000 jeepney at 539 ruta pa rin ang hindi makakapagbabalik-pasada sa Metro Manila.
Hindi rin naman nakabalik agad ang mga jeepney sa pinayagang ruta sapagkat naghanda pa para makasunod sa mga inilabas na panuntunan ng ahensya.
Batay sa panayam ng Manila Today sa ilang tsuper, mayroon mga tsuper na hindi makapagbalik pasada sapagkat hindi binabaan ang boundary o ‘di kaya’y lalong malulugi dahil sa kalahati lang ng dating kapasidad ng jeepney ang maaaring isakay sa kaparehong pamasahe. Mayroon ding mga tsuper na nagkwento na ibinenta na ng kanilang mga operator ang mga jeepney na pinepresyuhan kada kilo, para rin lamang magkaroon ng panustos ang operator. Marami ring tsuper ang nagpatuloy sa pamamalimos na kanilang sinimulan noong nagpataw ng lockdown sa Kamaynilaan mula Marso hanggang Mayo sapagkat hindi sila kwalipikado sa ayuda ng gobyerno na Social Amelioration Program o SAP.
Tinataya ng grupo sa pananaliksik na IBON na aabot sa P26,000 kada buwan ang nawawalang kita sa bawat tsuper ng jeepney na hindi nakabiyahe dahil sa lockdown.
Apat na buwan nang nasa iba’t ibang antas ng quarantine ang iba’t ibang lugar sa bansa bilang bahagi ng tugon ng pambansang pamahalaan sa pagkalat ng COVID-19 sa bansa. Sa Metro Manila naranasan ang pinakamahabang lockdown sa mundo, habang nananatiling mas mababa sa 20% ang napamahaging ikalawang tranche ng SAP na para pa dapat sa buwan ng Mayo.
Anang grupong Anakbayan NCR, kalbaryo rin para sa manggagawa at publiko ang hindi pagpayag na makabiyahe ang mga jeepney.
“Kalbaryo para sa mga manggagawa at sa publiko ang kawalan ng jeepney sa gitna ng pinabalik na ang ilan sa trabaho mula pa Hunyo 1. Patunay lang ito ng kawalan ng mass transport system sa bansa na inampatan ng serbisyo ng mga tsuper ng jeepney sa loob ng halos limang dekada. Pabaya at hindi makatao ang gobyernong ito sa mga manggagawa, sa mga tsuper at sa publiko,” ani Mark Fernando, tagapangulo ng Anakbayan NCR.
